Pazar Analizleri ve Sektörel Rekabet (SWOT + TOWS + PEST)

676
Görüntüleme

Yazar: Ali Rıza Değer

Merhaba sevgili dostlarım,

Yeni bir yıla daha merhaba derken, her şeyin gönlünüzce olmasını diliyorum.

Geride bıraktığımız 2018 yılı, özellikle iş dünyası açısından gerçek anlamda zor bir yıldı!

2019 ve sonrasında, umutlarımız ve beklentilerimiz; hep daha iyiye ve güzele ulaşmak için!..

Bu nedenle; ülke ekonomisi açısından, hem iş sahipleri veya yöneticiler – hem de çalışanlar olarak, hepimize özel görevler düştüğü konusunda, hemfikir olduğumuz düşüncesindeyim!

Sürdürülebilir ve daha mutlu bir gelecek için, bireysel veya kurumsal olarak bizlere düşen görevlerin neler olduğunun detaylarını da; bireysel olanlarını tamamen sizlere bırakarak, özellikle girişimci dostlarımız için, kurumsal açıdan ele almak istiyorum.

Kurumsal olarak dünden daha iyi olmak için; bugünün değerlendirmeleri ışığında, yarının hedeflerini saptamak ve sektörel rekabet kuralları çerçevesinde, ulusal ve uluslararası pazar analizlerine eğilerek, önümüze güzel bir yol haritası / stratejik planlama, koymak mümkün!..

Sektörel rekabette çok özel bir yere sahip olan etik kurallar konusu, zaten hepimizce malum!

Yeni yılda – yeni hedeflerle – marka olmak adına, internette de birçok kanalda görebileceğiniz
gibi; bu etik rekabet kuralları çerçevesinde, pazar analizlerinde doğru sonuçlara ulaşmak için, bazı önemli başlıkları, kısaca sırasıyla tekrar hatırlamakta yarar var, diye düşünüyorum.

*) Yeni bir pazar değilse, pazarın tarihçesi…

*) İç ve dış pazar hacmi + Pazar büyüme oranlarının; dünü + bugünü + yarını…

*) Pazarın büyük aktörleri + Pazardaki payımız ve ihracat kabiliyetimiz…

*) Pazardaki rakipler ve rekabet gücümüz + İç ve dış yeni pazar hedeflerimiz…

*) Pazardaki güçlü ve zayıf yönlerimiz + Pazardaki tehditler ve fırsatlar…

*) Pazarın karlılığı ve bu karlılığın etkenleri…

*) Tedarik zinciri, pazarlama ve satış kanalları…

*) Finansal yapımız, iş ve nakit akış tablolarımız…

*) Marka değerimiz, yeni ürünler ve yeni pazar arayışları…

*) Ar-Ge, inovasyon, tasarım ve dijital teknoloji destekleri…

*) Pazardaki hedef kitleler ile bu kitlelerin markaya bakış açıları ve yaklaşım tarzları…

*) Ürün veya hizmetlerinizle ilgili varsa yeni teknolojileri ve bunların dijital uygulamaları + yeni hedef kitleler + yeni nesil tüketiciler ve onlara yön veren + onları etkileyen trendler…

Bu başlıkları sektörünüze ve şirketinizin durumuna göre, istediğiniz gibi detaylandırabilirsiniz.

Pazar analizlerinde doğru sonuçlara ulaşmak adına, yukarıdaki başlıklar içinde; “Pazardaki payımız + Yeni pazar hedeflerimiz + Pazardaki güçlü ve zayıf yönlerimiz + Pazardaki tehditler ve fırsatlar”ın, dikkatinizi çektiğinden eminim.

Bu noktada; çoğu üst yönetim kadrolarının yakinen bildiği, ama bir türlü açık yüreklilikle ortaya koymaktan çekindiği “Swot + Tows + Pest Analizleri”nden bahsetmek istiyorum.

İş dünyamızda; durum tespiti ve kontrol listeleri şeklindeki Swot Analizinin teknik detaylarını (Güçlü ve Zayıf Yönlerimiz ile pazardaki Fırsatlar ve Tehditler) artık bilmeyen yok gibi!..

Tows Analizi; yine çok iyi bilindiği üzere, Swot Analizi ile ortaya koyduğumuz, Güçlü ve Zayıf Yönlerimiz ile pazardaki Fırsat ve Tehditlerin karşılıklı olarak risk değerlendirilmesiyle ortaya konan, hedeflerimize yönelik “Stratejik Planlama” yöntemidir. (Swot’un; tersten yazılımı…)

Pest Analizi ise; genellikle gelişmekte olan KOBİ ve Aile Şirketleri açısından, durum analizi ve stratejik planlama için, Swot ve Tows Analizi sonuçlarının; “Politik + Ekonomik + Sosyolojik + Teknolojik faktörler dâhilinde Hukuksal ve Çevresel” faktörlerle birlikte değerlendirilmesidir!

Pazar analizleri ve sektörel rekabette Pest Analizi; konunun çok değerli uzmanlarından Sayın Hakan Okay’ın Dünya Gazetesindeki “Senaryolarla Çalışmak” başlıklı yazısında belirttiği gibi…

“Günümüzde yaşadığımız zorlaşan ekonomik, pazar ve rekabet koşulları, müşterilerin yeni beklentileri ve değişen tüketici yaklaşımı, işletmelerin ve markaların, gelecek dönemlerdeki planlarını yapmakta zorlanmalarına neden olmaktadır. İşin akışını tesadüflere veya çeşitli risk faktörlerine açık bırakmak, işletmelerin geleceğini tehlikeye atar. Bu nedenle de mutlaka gelecek dönemlerle ilgili planlamalar ve buna bağlı olarak bütçeler yapılmalıdır.

Son yıllarda, her ne kadar Pest Analizi ve türevleri gibi bir takım analizler yapılsa bile, bazı krizlerin oluşmasını önceden tahmin etmek imkânsızdır. Çünkü bazı siyasi krizler, bir anda ekonomik krize dönüşmektedir. Günümüzde ise yalnız bizim değil, neredeyse onlarca ülkenin yaşadığı tam da bu durumdur. Krizlerin gelişini öngörmek mümkün olmasa da, işletmelerin buna hazır olabilmeleri için, bazı tahminler ve planlar yapmaları gerekmektedir.

Oluşan bir kriz sadece ekonomik nedenlere de bağlı olmayabilir. Örneğin rakip bir kuruluşun pazardaki etkin bir hamlesi veya pazardan çekilmesi, yeni rakiplerin ortaya çıkması, yeni yasa ve yönetmelikler ile yeni vergi ve kotaların yürürlüğe girmesi, üretilen ürün ve hizmetlerdeki değişiklikler veya yepyeni bir ürünün pazara sürülmesi ile yaşanan pazar payı kayıpları da kriz olarak değerlendirilmelidir. Tedarik zincirinde ve lojistikte veya bankacılık sisteminde oluşan aksilikler de krizlere neden olabilir. Ayrıca işletmelerin veya markaların; iletişim, reklam veya hizmetlerinde yaşanan bazı olumsuzluklar da, krize dönüşebilmektedir.

Peki, krizleri öngörmek zor ise, işletmeyi krizlere nasıl hazır tutacağız? Kriz oluşmadan nasıl proaktif davranacağız? Planlarımızı nasıl yapacağız? İşte bu soruların cevabı; ‘Senaryolarla Çalışmak’ prensibindedir. Yani daha kriz ve olumsuzluklar oluşmadan önce, sanki kriz ortamı varmış gibi, yapılacak işlerin; olası, kötümser ve iyimser senaryolara göre listelenmesi, görev tanımlarının ona göre yapılması, iş akışlarının yeni durumlara göre belirlenmesi gerekir.”

Şeklindeki açıklamalar, Pest Analizinde oldukça önemli bir role sahip!..

Sektörel rekabet ve pazar analizlerinde tüm bunları değerlendirirken en önemli faktörlerin “Paydaşlar” olduğunu da unutmamak gerekiyor. Paydaş analizi konusunu eğer arzu ederseniz Scribd.Com da paylaştığım “Stratejik Planlamada Paydaş Analizinin Değerlendirilmesi” başlıklı yazımdan https://tr.scribd.com/document/365944427/Stratejik-Planlama-Da-Paydas-Analizi-Nin-De%C4%9Ferlendirilmesi-E-makale-ARD-49 inceleyebilirsiniz. Bu çalışmalarıma güç katan
Sn. Rahmi İkizler Soğukpınar’a, Sn. Semih Arslan’a, Sn. Orhan Cavit Erdoğan’a, Sn. Yiğit Haluk Şaşkınbakkal’a ve Sn. Yağmur Matsan’a bir kez daha en içten teşekkürlerimi sunuyorum.

Evet değerli dostlarım,

Pazar analizlerine göre sektörel rekabette en önemli güvencemizin, paydaşlarımız (Ortaklar + Yöneticiler + Çalışanlar + Tedarik Zinciri + Satıcılar + Müşteriler + Sosyal Çevre + İlgili Kamusal Kurumlar / Odalar, Borsalar, Birlikler, Sendikalar, Vergi Daireleri + Özel Kuruluşlar + Bankalar + Sektörel Sivil Toplum Kuruluşları + Ortaya konulacak ürün ve hizmetlerle ilgili sürdürülebilir bir şekilde – dolaylı veya dolaysız – maddi veya manevi – gelir elde edenler… + Vs.) içinde yer alan “Çalışanlar”ımızın olduğunu hepimiz çok iyi biliyoruz.

Bu noktada onlar için de, özellikle sıkıntılı dönemlerde hemen işten çıkarmalara yönelik tasarruf tedbirlerinin ötesinde, Sn. Prof. Dr. Acar Baltaş’ın çok güzel bir şekilde belirttiği gibi;

“Yüksek düzeyde bir aidiyet duygusunun, ekip olarak inanılan kurumsal bir misyon ve vizyonun, ortak bir değerler sistemi ile yenilikçiliği ve yaratıcılığı destekleyen bir yönetim anlayışının olması, motivasyon kaynaklarının başında gelmekte!..”

Müşterilerimiz de mutlaka önemli, ama “Önce can – Sonra canan…” J

Sektörel rekabete yönelik yapacağınız pazar analizlerinizde, şirketiniz ve ülkemiz açısından…

Daha mutlu bir gelecek için, yolunuz her zaman açık olsun!..

Sevgi ve saygılarımla

Ali Rıza DEĞER